‘Báu vật’ ở Phong Nha-Kẻ Bàng

VIỆC LIÊN TỤC PHÁT HIỆN CÁC LOÀI ĐỘNG, THỰC VẬT MỚI TẠI VƯỜN QUỐC GIA Phong Nha-KẺ BÀNG KHÔNG CHỈ LÀ TIN VUI CHO NHỮNG NHÀ KHOA HỌC MÀ CÒN MANG LẠI NHỮNG GIÁ TRỊ ĐA DẠNG SINH HỌC “ĐỘC NHẤT VÔ NHỊ” MANG TẦM QUỐC TẾ, GÓP PHẦN NÂNG CAO VỊ THẾ VÀ THU HÚT BẢO TỒN QUỐC TẾ, THÚC ĐẨY Du lịch SINH THÁI BỀN VỮNG…​

* Ốc nón Sơn Đoòng có tên khoa học là Calybium plicatus sp. nov., thuộc nhóm động vật thân mềm-ốc đất (Gastropoda).

Calybium plicatus là một loài ốc đất mới cho khoa học, được phát hiện tại hố sụt 1, Sơn Đoòng, Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng, bởi nhóm các nhà khoa học Việt Nam trong khuôn khổ dự án nghiên cứu đa dạng sinh học hệ thống hang Sơn Đoòng.

Loài này thuộc giống Calybium, họ Helicinidae (thuộc lớp Gastropoda), và là loài đất liền đầu tiên trong nhóm này được ghi nhận ở Việt Nam.

Vỏ ốc nhỏ hơn so với loài gần giống (Calybium massiei), với sáu phiến đều nhau xếp ở đỉnh vỏ-đây là đặc điểm phân biệt quan trọng.

Phát hiện này đã được công bố trên tạp chí Ruthenica (tháng 1/2025), khẳng định đóng góp mới cho hệ thống tên loài và hiểu biết về đa dạng sinh học trong môi trường hang động Sơn Đoòng.

Việc phát hiện Calybium plicatus mở rộng hiểu biết về sự đa dạng của các loài ốc đất trong hệ sinh thái đá vôi và hang động-một môi trường khắc nghiệt nhưng giàu giá trị sinh học, ông Đặng Ngọc Kiên, Phó trưởng Phòng Khoa học và Hợp tác quốc tế, Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng cho biết thêm.

* Bạch đầu Phong Nha-Kẻ Bàng có tên khoa học là Decaneuropsis phongnhakebangensis, thuộc nhóm thực vật-họ Cúc (Asteraceae), được các nhà khoa học phát hiện tại rừng núi đá vôi, khu vực hang Va-Nước Nứt, Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng.

Đây là loài cây bụi leo mới cho khoa học, được phát hiện trong đợt khảo sát thực vật trên núi đá vôi kéo dài nhiều ngày ở độ cao khoảng 777m. Và đã được công bố trên Tạp chí Thực vật học Nhật Bản.

Cây có thể leo cao đến hơn 5m, với cành non phủ lông vàng nâu, lá mọc so le có hình trứng ngược hoặc bầu dục, và hoa màu tím sẫm hình chuông/phễu.

Bạch đầu Phong Nha-Kẻ Bàng là một đại diện mới đáng chú ý của hệ thực vật đá vôi-môi trường sống đặc thù và giàu giá trị tiến hóa, làm phong phú thêm danh mục thực vật của Việt Nam và thế giới.

Việc phát hiện Decaneuropsis phongnhakebangensis không chỉ bổ sung loài mới cho hệ thực vật hẹp mà còn giúp các nhà khoa học nghiên cứu mối quan hệ tiến hóa của nhóm cây này trong khu vực Đông Nam Á.

Các nhà khoa học nghiên cứu Bạch đầu Phong Nha-Kẻ Bàng trên rừng bách xanh.

Giám đốc Ban Quản lý Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng Phạm Hồng Thái cho biết: Tính đến nay, tại Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng ghi nhận 1.404 loài động vật, 2.956 loài thực vật; trong đó phát hiện mới 54 loài động, thực vật. Riêng năm 2025, các nhà khoa học đã phát hiện và công bố Ốc nón Sơn Đoòng, Bạch đầu Phong Nha-Kẻ Bàng. Các phát hiện này ghi nhận thêm các loài thực vật và động vật quý hiếm, qua đó khẳng định sự đa dạng sinh học độc đáo của hệ sinh thái rừng trên núi đá vôi, cung cấp nguồn gen quý hiếm, và củng cố vị thế của Phong Nha-Kẻ Bàng là một trong những trung tâm đa dạng sinh học quan trọng nhất không chỉ của Việt Nam mà còn của toàn thế giới.

Hiện, Ban Quản lý vườn đang triển khai Danh lục xanh của IUCN, kế hoạch quản lý Di sản thiên nhiên thế giới Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng. Ngoài ra, Ban Quản lý vườn phối hợp tham mưu UBND tỉnh thực hiện các thủ tục đệ trình UNESCO công nhận thêm danh hiệu Khu dự trữ sinh quyển thế giới cho Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng; xây dựng Hồ sơ đề cử công nhận Di sản thiên nhiên thế giới lần thứ 3 theo tiêu chí VII (thẩm mỹ), góp phần bảo tồn và phát huy giá trị riêng có của Di sản thiên nhiên thế giới Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng.

Bài viết: MINH VĂN – NGUYỄN HOÀNG

Thiết kế & Đồ hoạ: XUÂN HOÀNG – KHÁNH CHI

Ảnh: Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng